SAModzielność

Ja sama / ja sam” to słowa, które zapewne słyszał każdy rodzic. Podczas ubierania się, sprzątania, nakrywania
do stołu... Zwykle nie pozwalamy dzieciom na noszenie szklanych naczyń z obawy, że mogą się potłuc.
Gdy się spieszymy, najchętniej sami zakładamy dziecku buty.

Trudno wyobrazić nam sobie trzy lub czteroletnie dziecko obierające nożem warzywa lub smażące naleśniki. Obawiamy się, że może się skaleczyć lub poparzyć.
Z biegiem lat coraz rzadziej słyszymy “ja sama / ja sam”, a coraz częściej w odpowiedzi na naszą prośbę o pomoc “nie umiem / nie chce mi się”.

Ta niechęć do bycia samodzielnym przekłada się również na “teren” szkoły, gdyż w podawczym systemie nauczania nie ma czasu ani miejsca na to, by dziecko mogło samodzielnie robić notatki lub szukać odpowiedzi i rozwiązań na własną rękę.
Efektem jest brak umiejętności uczenia się, szukani“a informacji i wykorzystywania jej w praktyce.

Po co właściwie jest nam ta samodzielność? W końcu każde dziecko nauczy się samo jeść i ubierać, nawet jeśli przez wiele lat będziemy mu w tym pomagać.

Samodzielność i popełnianie błędów pomaga nam zdobywać własne doświadczenia, a na ich podstawie uczyć się nowości. Im szybciej dzieci potrafią samodzielnie robić różne rzeczy, tym łatwiej stają się bardziej pewne siebie.
Dzięki temu z odwagę i bez zbędnych barier uczą się kolejnych nowości. Nawet jeśli im coś nie wyjdzie, wiedzą,
że mogą próbować kolejny raz i czują przy tym nasze wsparcie.

Samodzielność jest jedną z najważniejszych umiejętności, jakie możemy przekazać naszym dzieciom. To nie tylko zdolność do radzenia sobie w codziennym życiu, ale także fundament, na którym opierają się inne umiejętności, takie jak pewność siebie, odpowiedzialność i umiejętność rozwiązywania problemów. Uczenie dzieci samodzielności
od najmłodszych lat przynosi korzyści zarówno im, jak i ich rodzinom oraz społeczeństwu jako całości.

Jak więc skutecznie wspierać rozwój samodzielności u dzieci?

Przede wszystkim zaufać dziecku i pokazać, że gdy będzie próbować, na pewno da radę.
Jeśli nie za pierwszym czy drugim, to za kolejnym razem. A my jako rodzic, opiekun będziemy je wspierać
i asekurować, gdy zajdzie taka potrzeba.

Warto również przekazać narzędzia, które pomagają stawać się samodzielnym młodym człowiekiem.

Jedną z takich pomocy jest przygotowanie dziecku planu działania na tablicy magnetycznej:

• rano / wieczorem: ikonki z symbolami czynności, które mają zrobić (np. mycie zębów, ubrać się, zjeść posiłek), 

• dni tygodnia ze strzałką, którą codziennie rano mogą przesuwać, by wiedzieć, jaki jest dzień. 

Gdy połączymy dni tygodnia z ikonami aktywności danego dnia, młody człowiek będzie miał możliwość przygotować odpowiedni strój lub akcesoria (np. na zajęcia sportowe bidon z wodą, a na zajęcia muzyczne instrument).

Warto pozwolić na samodzielne podejmowanie decyzji i ponoszenie ich konsekwencji - jeśli dziecko nie zapakuje przyborów szkolnych do plecaka, samo odczuje ich brak w szkole. W takim wypadku jest większa szansa,
że następnym razem przypilnuje, aby wszystko spakować.

Cenną lekcję damy, pozwalając na wykonywanie obowiązków domowych, takich jak składanie skarpetek, segregowanie prania według kolorów, zamiatanie.
Gdy dziecko nie słyszy słów krytyki, nie jest pospieszane, ani nie widzi, że poprawiamy po nim, czuje, że zrobił coś ważnego i chętniej podejmuje się nowych wyzwań i obowiązków.
Pozwólmy dzieciom na błędy:

- na stłuczenie szklanki (wbrew pozorom, nie tłucze ich się aż tak dużo, a nam dorosłym też się to czasami zdarza),

- na skaleczenie się podczas obierania marchewki (warto kupić zabawne plastry, które sprawiają, że ból szybko mija),

- na krzywo usmażone naleśniki (takie lepiej smakują).

Uczenie dzieci samodzielności to proces, który wymaga cierpliwości, wsparcia i konsekwencji. Kluczowe jest dostosowywanie zadań do wieku i możliwości dzieci, dawanie im wyboru i odpowiedzialności oraz tworzenie sprzyjającego środowiska. Poprzez wspieranie samodzielności, przygotowujemy dzieci do radzenia sobie
z wyzwaniami przyszłości, budowania pewności siebie, odpowiedzialności i umiejętności rozwiązywania problemów. Samodzielne dzieci to pewni siebie i odpowiedzialni dorośli.